Nowy numer 44/2020 Archiwum

Zabytek wysadzony w powietrze

Kto kazał zniszczyć jeden z najwspanialszych zabytków Górnego Śląska zwany Małym Wersalem, czyli pozostałości pałacu w Świerklańcu? Zrobił to Jerzy Ziętek, ten sam, który do dziś ma swój pomnik w Katowicach.

Tę haniebną decyzję Jerzego Ziętka przypomina wydawany przez katowicki oddział IPN półrocznik „Czasypismo”. Tematem przewodnim ostatnio wydanego numeru jest górnośląska architektura. Wspaniały pałac w Świerklańcu spalili w 1945 r. pijani sowieccy żołnierze. Wcześniej go splądrowali i zniszczyli wszystko, co wydawało im się bezużyteczne, m.in. bezcenną kolekcję starożytnych waz z Krety.

Wypalone mury stały się po wojnie miejscem pozyskiwania materiałów budowlanych – detale architektoniczne Małego Wersalu zdobią do dziś np. Pałac Kultury Zagłębia w Dąbrowie Górniczej. Wciąż jednak można było wtedy ten obiekt ratować. W 1960 r. Ministerstwo Kultury i Sztuki zdecydowało o rozbiórce wypalonych XIX-wiecznych części pałacu i odrestaurowaniu odsłoniętych w ten sposób murów średniowiecznego zamku. Zanim jednak te prace ruszyły, do akcji wkroczył Jerzy Ziętek, do dziś przez niektórych na Śląsku wdzięcznie wspominany i nazywany z sentymentem „Jorgiem”.

Był on wtedy przewodniczącym prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach. Nakazał rozebrać cały obiekt jako „poniemiecki” i „germański”. Wspaniały zabytek we wrześniu 1962 r. został wysadzony w powietrze. „Średniowieczne cegły »palcówki« posłużyły jako budulec niejednego okolicznego chlewika czy garażu. O całej sprawie nie raczono nawet poinformować wojewódzkiego konserwatora zabytków, który ledwie trzy miesiące po »rozbiórce« wydał decyzję zaliczającą świerklaniecki zamek do zabytków klasy pierwszej” – napisali Grzegorz Bębnik i Adam Dziuba, autorzy artykułu.

W tym samym tekście opisane są losy innych pałaców Górnego Śląska. W „Czasypiśmie” nr 1–2 (15–16)/2019 znajdziemy także artykuły o śląskim budownictwie sakralnym, m.in. drewnianym i neogotyckim. Jest też o sprawach niezwiązanych z architekturą, np. o kobietach w czasie powstań śląskich czy o mistrzostwach świata na żużlu w Chorzowie w 1973 r. pod lupą Służby Bezpieczeństwa.

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Wyraź swoją opinię

napisz do redakcji:

gosc@gosc.pl

podziel się

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama