Nowy numer 47/2019 Archiwum

W obronie Żydów

Zaryzykowałbyś życie własne i swoich dzieci dla ocalenia drugiego człowieka? Ci Ślązacy i Zagłębiacy to zrobili. Pora opowiedzieć o największych bohaterach, jakich wydał nasz region.

Donos czy nieostrożność?

Medali Sprawiedliwych do dziś nie dostali m.in. Jan i Helena Prześlakowie. Mieszkali w Jaworznie. On był kierownikiem szkoły w Starej Hucie, ona – nauczycielką języka polskiego i założycielką Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży Żeńskiej w Jaworznie. Gdy w lipcu 1942 r. Niemcy w nocnych, brutalnych akcjach likwidowali tamtejsze getto, grupa Żydów przyszła do tych dwojga po ratunek. Małżonkowie nie odmówili. Pozwolili Żydom spędzać noce na strychu szkoły.

Niestety, w nocy z 12 na 13 lipca pod szkołę zajechali Niemcy. Ze strychu wyprowadzili, popychając, od 20 do 30 Żydów. Wśród złapanych były też dzieci; świadkowie słyszeli płacz.

A co z małżeństwem Prześlaków? Niemcy deportowali ich do KL Auschwitz. Z obozu już nie powrócili. – Być może zostali przez kogoś wydani. Po wojnie prokuratura badała sprawę podejrzanego o donos – mówi dr Namysło. – Istnieje też druga wersja, wskazująca, że sami Żydzi zachowywali się nieostrożnie, na przykład przez zapalanie światła po zmroku. Mogło to wzbudzić zainteresowanie także na miejscowym posterunku policji – dodaje.

Genia z Tamarą

Największe szanse na ocalenie mieli ci Żydzi, którzy dobrze znali Polaków. Przed likwidacją getta w Będzinie Polka Genowefa Pająk, matka trojga małych dzieci, zaproponowała pomoc swojej żydowskiej przyjaciółce Henrietcie Altman. Henia odpowiedziała, że jest silna i sobie poradzi. Poprosiła, żeby w zamian Genia uratowała jej ukochaną 8-letnią kuzynkę Tamarę Cygler. Polka wzięła więc tę małą do siebie.

Tamara miała znanych w Będzinie rodziców. Jej tata Samuel był cenionym malarzem, mama Rachela była dentystką. Z jej ukrywaniem był jednak pewien problem: dziewczynka miała śniadą cerę, ciemne włosy i oczy. Zdecydowanie nie był to „typ aryjski”. Ryzyko, że ktoś domyśli się jej żydowskiego pochodzenia, było ogromne.

Wkrótce, w nocy 1 sierpnia 1943 r., Niemcy zaczęli likwidować getto. W całym Będzinie przetrząsali kamienicę po kamienicy w poszukiwaniu zbiegłych Żydów.

« 1 2 3 4 »
oceń artykuł Pobieranie..

Zobacz także

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zamieszczone przez internautów komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów i nie odzwierciedlają poglądów redakcji

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama