Nowy numer 43/2020 Archiwum

Ironia złotej jesieni

„Niebezpieczeństwo najazdu zbliżało się nieustannie i dawało znać o sobie wyraźnymi etapami. (...) W Polsce zrozumiano tę aneksję jako sygnał bezpośredniego zagrożenia”. Póki co, to tylko kronikarski opis, choć dziś w czytelniku wzbudza jednoznaczne skojarzenia i wywołuje strach.

Powyższe zdania nawiązują do wydarzeń poprzedzających hitlerowski najazd na Polskę w 1939 roku. Ich autorem jest Władysław Krzyściak, oficer artylerii Wojska Polskiego. W swoim życiu dwukrotnie stawał pod polskim sztandarem z bronią w ręku. Najpierw walczył o odzyskanie niepodległości Polski po latach zaborów, a ćwierć wieku później o wyzwolenie kraju spod niemieckiego okupanta. Po latach życia na emigracji, która stała się jego udziałem po II wojnie światowej, zdecydował się spisać wspomnienia z „wojennej nawałnicy”.

Należał do pokolenia Polaków, dla których istniała „wartość cenniejsza od pokoju za wszelką cenę, a tą wartością był honor” – jak sam napisał w pamiętniku. Kombatant okazał się utalentowanym kronikarzem. Swoje wspomnienia przekazywał w ciekawy sposób, niezwykle skrupulatnie. Jego opowieści zawierają nawet opis pogody. „1 września ordynans obudził mnie o godzinie 4.30. Dzień wstał wyjątkowo ciepły i słoneczny. Pogoda jaskrawo kontrastowała z nastrojem napięcia, jaki towarzyszył nam stale w ostatnich godzinach”. W ten sposób Władysław Krzyściak rozpoczyna opis II wojny światowej. Dzięki temu czytelnik może wczuć się w klimat pierwszych dni kampanii wrześniowej, wyobrazić sobie dysonans pomiędzy słoneczną aurą a nastrojami ludzi. Autor nazwał to „ironią złotej jesieni”.

Po wielu latach pamiętnik, zawierający ponad trzysta stron maszynopisu, trafił w ręce historyków Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach. Dla nich dokument stał się cennym źródłem wiedzy o losach Polaków i żołnierzy z czasów II wojny światowej, widzianej oczami bezpośredniego świadka. Właśnie ukazało się opracowanie wspomnień Władysława Krzyściaka, uzupełnionych o liczne fotografie, przypisy, a także jego notę biograficzną. Autorami publikacji są pracownicy Oddziałowego Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów IPN w Katowicach – Łukasz Borkowski, Adam Kondracki, Wojciech Krupa i Jarosław Łabowicz.

« 1 2 »
oceń artykuł Pobieranie..

Wyraź swoją opinię

napisz do redakcji:

gosc@gosc.pl

podziel się

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama