Nowy Numer 29/2018 Archiwum

Dzwon Pamięci dla Ślązaków


Było ich co najmniej 50 tysięcy. Sowieci wywieźli ich ze Śląska na Wschód. Więcej niż połowa tam zmarła. 
Tablice ku ich czci poświęci w Doniecku na Ukrainie abp Wiktor Skworc.

Z metropolitą katowickim wybiera się do górniczego Zagłębia Donbas (jego stolicą jest Donieck) delegacja władz województwa śląskiego. Uroczystości w miejscu, gdzie byli przetrzymywani i masowo umierali Ślązacy, odbędą się w ostatni weekend września. A uroczystą Mszę św. w intencji śląskich ofiar będzie z Doniecka transmitować na cały świat TV Polonia (w niedzielę 29 września o godz. 13).


Choć wywózki z początku 1945 roku były straszliwym dramatem dla Górnoślązaków, mieszkańcy innych części Polski właściwie nic o nich nie wiedzą. Upamiętnienie ofiar tragedii górnośląskiej w Doniecku ma tę lukę w polskiej pamięci choć częściowo zapełnić.


Zasługa 
księdza z Pomorza


Jest to możliwe dzięki polskiemu ks. Ryszardowi Karapudzie ze zgromadzenia chrystusowców, proboszczowi parafii św. Józefa w Doniecku. Choć sam pochodzi z Pomorza Zachodniego, postanowił zadbać o pamięć o tysiącach Ślązaków, których kości leżą na cmentarzach w Doniecku i okolicach.
Abp Skworc poświęci w tym mieście dwie pamiątkowe tablice i teren pod budowę kaplicy. Ma ona zostać wzniesiona w miejscu, w którym kiedyś stał jeden z obozów z przetrzymywanymi Ślązakami. Arcybiskup przekaże parafii św. Józefa w Doniecku Dzwon Pamięci, odlany w Taciszowie pod Gliwicami.
Chodzi o przywrócenie pamięci o wydarzeniach, które swój początek miały po wkroczeniu na Górny Śląsk Armii Czerwonej na początku 1945 roku. Sowieci bardzo szybko dokonali tu masowych internowań i aresztowań mieszkańców, przede wszystkim mężczyzn. Zdarzało się, że otaczali kopalnię i pod groźbą użycia karabinów internowali całą załogę zmianową, jak to miało miejsce w kopalniach „Prezydent” w Chorzowie i „Bobrek” w Bytomiu. Żony porwanych z pracy górników nieraz nie miały pojęcia, gdzie Sowieci wywieźli ich mężów. Podobnie było z tymi, którzy na żądanie Sowietów mieli stawić się do „pracy przy sprzątaniu miasta”, biorąc ze sobą prowiant na trzy dni. Te trzy dni zamieniały się zwykle w kilka lat na wschodniej Ukrainie.


Wywózka 
wszystkich mężczyzn


Wielu pojechało w bydlęcych wagonach jeszcze dalej, aż w okolice Karagandy w Kazachstanie, gdzie też musieli pracować w kopalniach. – Szacuję, że wywieziono co najmniej 50 tys. Ślązaków. Przeżyła mniej niż połowa z nich – poinformował dr Dariusz Węgrzyn z katowickiego IPN. Abp Skworc wraz z przewodniczącym Sejmiku Województwa Śląskiego Andrzejem Gościniakiem odwiedzili pracowników katowickiego oddziału instytutu, żeby przed wizytą w Doniecku zapoznać się z najnowszym stanem badań na temat tragedii górnośląskiej. Okazało się, że już ponad 25 tys. wywiezionych Ślązaków znanych jest z imienia i nazwiska. A dr Węgrzyn wciąż pracuje nad powiększeniem tej listy i dociera do kolejnych nazwisk.
Sowieci z zasady traktowali wszystkich Ślązaków jako Niemców, nie bawiąc się w rozróżnianie ich narodowości. Do niewolniczej pracy na Wschodzie trafiali więc nawet śląscy żołnierze i oficerowie Armii Krajowej. – Z powiatów bytomskiego, zabrzańskiego i gliwickiego wywieziono w zasadzie wszystkich zdolnych do pracy mężczyzn – mówi Ewa Koj, naczelnik pionu prokuratorskiego IPN w Katowicach.


Jeden list Konrada


Te trzy powiaty należały przed wojną do Niemiec. W nieco mniejszym stopniu wywózki dotknęły też Ślązaków z polskiej strony przedwojennej granicy, m.in. powiatów rybnickiego i bielskiego. Rzadziej, ale ofiarami wywózek padały także kobiety.
Wśród wywiezionych na Wschód był m.in. Konrad Skworc rodem z Bielszowic (dzisiejsza dzielnica Rudy Śląskiej), stryj arcybiskupa. Do jego bliskich dotarł tylko jeden list, wysłany przez niego z obozu. Potem słuch o Konradzie zaginął. Wkrótce zmarła też jego żona, a ich dwoje dzieci trafiło do sierocińca. 
Taki los spotykał wiele rodzin wywiezionych. Walka o przetrwanie wdów lub całkiem osieroconych dzieci, głód i w końcu pobyt w domach dziecka przewijają się we wspomnieniach wielu Ślązaków, których ojcowie trafili na Wschód.


« 1 »
oceń artykuł

Zobacz także

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zamieszczone komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów i nie odzwierciedlają poglądów redakcji

Reklama

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama