• facebook
  • twitter
  • YouTube
  • rss
  • Ojczyzna na trzecim

    Przemysław Kucharczak

    |

    Gość Katowicki 28/2017

    dodane 13.07.2017 00:00

    Co to takego tyn wihajster? To coś, co kożdy mo w doma, choć żodyn tak richtich (naprawdę) nie wiy, jak to wyglondo. (...) A nojwiynkszy problym jes w tym, co nikaj go niy idzie kupić, nawet w internecie.

    To cytat z nowej książki „Wihajster do godki. Lekcje śląskiego”. Napisała ją „po naszymu” Barbara Szmatloch z Katowic-Janowa. Pisała dla siebie, do szuflady. Znajomi przekonali ją, że to nadaje się do druku.

    Psinco o nas wiedzom

    Jest w tej książce coś o tytułowym wihajstrze (od niemieckiego „Wie heisst er?”, czyli „Jak on się nazywa?”), są opisane inne ważne przedmioty i zwyczaje oraz śląskie losy bliskich autorki. Barbara Szmatloch opisuje życie Ślązaków od pozytywnej, pięknej strony. To piękno wielu dzisiaj w głowach się nie mieści. Choćby tym, co naoglądali się w teatrze w Katowicach przedstawienia „Cholonek” według Janoscha, ukazującego Ślązaków z perspektywy marginesu społecznego.

    Ci, którzy po „Cholonku” wyrobili sobie opinię, że do istoty bycia Ślązakiem należy bycie gruboskórnym, wulgarnym i prymitywnym, mogą przeżyć szok, czytając choćby taki fragment „Wihajstra”: „Niekerzy padajom, co Ślonzoki nojlepi łosprowiajom wice (żarty, kawały) i faroniom (przeklinają) jak żodyn. Kej ino tela ło nos wiedzom, to wiedzom psinco (nic). Niywstydne (nieprzyzwoite) wice łosprowioł zawdy mietlorz z wielgich domów i miałach zakozane, coby z niym godać, a u nos w doma żodyn niy przeklinoł, nawet jak se trocha wypiył”. Barbara Szmatloch wyrosła w normalnej, pięknej śląskiej rodzinie, w której Bóg był na pierwszym miejscu – więc teraz o tym świadczy. Widzi jednak, że dzisiaj wulgarności wokół w ogóle jest dużo więcej. Opowiada o dwóch „modych synkach”, z którymi jechała kiedyś tramwajem, i u których ze „ślonskij godki” zostały tylko prawie same przekleństwa. „Niykierym sie zdowo, że jak Ślonzoki som twarde, to taki musi być jejich jynzyk, bo to przeca »ślonskie pierony«. Prowda, nasz jynzyk niy jes taki śpiywny i melodyjny jak Kresowioków, ale nigdy niy był wulgarny. Nasi ludzie klyni jak wszyndy, ale słowa »pierona«, »pieronie«, »jerona«, »farona« (w łagodniejszej wersji »pierombol«, »piernika kandego«, »pierzinie«) noleżały do nojbarzi dosadnych i jak już, to sie je godało w robocie, przi kamratach, graniu w szkata abo przi piwie. Nigdy przi kobiytach i broń Boże przi dzieckach”.

    «« | « | 1 | 2 | 3 | » | »»
    oceń artykuł

    Zobacz także

    , aby komentować lub podaj nazwę wyświetlaną
    Gość

      Reklama

      Zapisane na później

      Pobieranie listy

      Reklama

      przewiń w dół