Nowy numer 42/2019 Archiwum

Cała nadzieja w generale

Koniec okupacji niemieckiej nie oznaczał, że odtąd Polacy będą żyć w wolnym państwie.

Im bliżej było końca II wojny światowej, tym bardziej rosło w społeczeństwie polskim przekonanie, że to jeszcze nie koniec walki o niepodległą, suwerenną i demokratyczną Polskę. Już w połowie 1944 roku w Moskwie powstał Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej, całkowicie poddany sowieckiej władzy. Siła, w jaką rósł Związek Sowiecki, brak realnego wsparcia ze strony aliantów stały się kołem zamachowym dla zbrojnych organizacji podziemnych, które po rozwiązaniu w styczniu 1945 roku Armii Krajowej stawały się coraz bardziej samodzielne. W najnowszej publikacji Instytutu Pamięci Narodowej „Wypatrując Andersa. Konspiracja niepodległościowa w województwie śląskim w latach 1945–1948” autorzy Dariusz Węgrzyn, Adam Dziuba i Tomasz Kurpierz przedstawiają mozaikę funkcjonujących w województwie śląskim organizacji niepodległościowych, wpisanych w skomplikowany kontekst polityczny i społeczny pierwszych lat powojennych.

Historycy naświetlają sytuację społeczeństwa polskiego w latach 1945–1948, wśród sowieckiego terroru i komunistycznej propagandy, na tym tle ukazując losy mieszkańców Górnego Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego. Przekonują, że nadzieje na odzyskanie przez Polskę pełnej niepodległości, także oczekiwania, z jakimi partyzanci sięgali po broń, związane były z powszechnie panującą pewnością, że w nieodległym czasie dojdzie do kolejnej wojny między demokratycznym Zachodem a totalitarnym Związkiem Sowieckim. Sam generał Władysław Anders w czerwcu 1945 roku przekonywał, że wojna światowa rozpocznie się przed upływem osiemnastu miesięcy. Co ciekawe, ludzie, choć wycieńczeni sześcioma latami krwawej okupacji niemieckiej, nie bali się kolejnych miesięcy wojny, byleby tylko odzyskać upragnioną wolność.

Członkowie podziemnej konspiracji mieli doczekać wybuchu zbrojnego konfliktu, by włączyć się w działania u boku nadciągającego z zachodu Wojska Polskiego. „Podziemie poakowskie i narodowe na Górnym Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim wpisywało się w nurty konspiracji funkcjonujące w całym kraju i podzielało ich nadzieje, oczekiwania i metody działania” – opisują autorzy publikacji. „Były jednak i cechy specyficzne, wynikające z unikalnego charakteru województwa śląskiego. Przede wszystkim mało tu było przestrzeni dla działań o klasycznym charakterze partyzanckim”.

Publikacja w sposób rzetelny, choć raczej nie publicystyczny, prezentuje specyfikę i strategię przyjętą przez poszczególne odłamy podziemia antykomunistycznego na Górnym Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim; przedstawia sylwetki poszczególnych żołnierzy i członków organizacji konspiracyjnych. Nie daje jednak prostych odpowiedzi na pytania o przyczyny zaangażowania w nierówną walkę, o ideały, a także o to, jak żołnierze podziemia radzili sobie z moralnymi aspektami i konsekwencjami swojej działalności. Najtragiczniejsze rozdziały opisują losy schwytanych partyzantów: egzekucje bez sądu, brutalne przesłuchania, preparowane fałszywe oskarżenia, wykonywane wyroki śmierci. Sfałszowane wybory w styczniu 1947 roku dały komunistom pełną i nieskrępowaną władzę w Polsce. Miesiąc później Sejm Ustawodawczy uchwalił ustawę o amnestii. W tej sytuacji ujawnienie się wydawało się najbardziej sensownym wyjściem dla bojowników podziemia. „Od kwietnia 1947 roku zorganizowane podziemie było dla katowickiego urzędu bezpieczeństwa problemem marginalnym, a aparat bezpieczeństwa dysponował już takimi możliwościami i siłą, że wszelkie próby podejmowania zbrojnej działalności antykomunistycznej były tłumione w zarodku (...). Podziemie w województwie śląskim w zasadzie przestało istnieć”.

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Zobacz także

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zamieszczone przez internautów komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów i nie odzwierciedlają poglądów redakcji

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama

Sponsorowane

Https://Www.AUTOdoc.PL