Tomasz Nocoń: Kim właściwie jest ceremoniarz i dlaczego jego funkcja jest tak ważna w liturgii?
Bartłomiej Chlubek: Warto zaznaczyć, że posługa ceremoniarza w Kościele nie jest stałą, ustanowioną posługą, jak akolity, lektora i katechisty. Bycie ceremoniarzem nie oznacza pełnienia stałej funkcji. Czysto praktycznie patrząc, to osoba, która jest odpowiedzialna za przebieg liturgii, jej przygotowanie i która czuwa nad jej całością.
Jak zatem wyglądał kurs?
Nazwaliśmy go kursem ceremoniarza, ale był jednocześnie kursem animatora liturgicznego. Osoba, która ukończyła nasz kurs, w założeniu ma być odpowiedzialna w całości za liturgię w parafii od strony służby liturgicznej. Kurs składał się z ośmiu sesji. Przez sesję mam na myśli takie spotkanie, które obejmuje trzygodzinną sesję online w piątkowy wieczór oraz wykłady i zajęcia praktyczne w sobotę, na których spotykaliśmy się w Katowicach. W ramach kursu braliśmy również udział w różnych liturgiach. Uczestnicy przygotowywali uroczystą celebrację Mszy św. w katedrze z arcybiskupem, brali udział w uroczystych nieszporach czy celebracji słowa Bożego. Staraliśmy się dać im w trakcie kursu nie tylko teoretyczną wiedzę, ale też praktyczne elementy. Wykłady były prowadzone przez członków diakonii, ale także zaproszonych gości. Na koniec kursu uczestnicy musieli zdać trzyczęściowy egzamin. W wakacje odbyły się też warsztaty liturgiczne, które trwały sześć dni. Stacjonowaliśmy w Katowicach na Brynowie i każdego dnia odwiedzaliśmy inny kościół, gdzie uczestnicy przygotowywali liturgię.
Jakie cechy powinien mieć dobry ceremoniarz? Czy sama znajomość przepisów liturgicznych wystarczy?
Zdecydowanie nie wystarczy. Przepisy liturgiczne nie zawsze są precyzyjne same w sobie i często pozostawiają dużo przestrzeni do interpretacji. Niekiedy też przepisy dotyczące konkretnej czynności są rozproszone po kilku dokumentach, więc trzeba mieć zdolność syntezy informacji z kilku różnych źródeł. Czasem nawet, mając do dyspozycji wszystkie przepisy, żeby ułożyć czy zaplanować jakiś obrzęd w danej przestrzeni liturgicznej, trzeba również mieć wiedzę teologiczną czy zmysł organizacyjny, żeby ten obrzęd odpowiednio wybrzmiał i został dobrze odebrany. Więc sama wiedza nie wystarczy, potem jeszcze trzeba ją sensownie aplikować. Dochodzi do tego też bardzo ważny aspekt ludzki, czyli zdolności komunikacyjne, ponieważ ceremoniarz jest organizatorem. Stoi na czele i będzie mu podlegała grupa ludzi. Będzie musiał wydawać polecenia i współpracować z ministrantami. Będzie musiał współpracować z kościelnymi, organistą, z księżmi i proboszczem. Zdecydowanie nie może to być osoba konfliktowa, tylko taka, która jest w stanie spokojnie rozmawiać, czasem nawet negocjować.
Jeden z nowych ceremoniarzy powiedział, że „najlepszy ceremoniarz to ten, którego nie widać”. Co to oznacza?
Łączy się to z bardzo podobnym powiedzeniem, że członkowie służby liturgicznej czy ceremoniarz powinni być jak powietrze – niewidoczni i niezbędni jednocześnie. Można by się spierać co do tego, czy rzeczywiście jesteśmy niezbędni, bo teoretycznie możemy sobie wyobrazić idealną liturgię, na której wszyscy zawsze wiedzą, co mają robić. Zadaniem służby liturgicznej, nad którą ceremoniarz ma czuwać, jest to, żeby umożliwić wiernym modlenie się i jak najowocniejszy udział w liturgii. Posługa ceremoniarza nie powinna skupiać na sobie zbytniej uwagi. Staraliśmy się bardzo mocno przekazać uczestnikom, że w każdej chwili – i przed liturgią, i w jej trakcie, i po liturgii – obecność ceremoniarza powinna wnosić spokój. Czyli nie powinien to być znerwicowany człowiek, który biega po zakrystii i wszystkich poprawia, na wszystkich krzyczy, lecz musi być dobrze przygotowany, aby wszystko było pod kontrolą i przebiegało tak, jak powinno.
Kiedy będzie znowu okazja do tego, aby zostać ceremoniarzem?
Kolejny kurs rozpoczniemy dopiero we wrześniu 2027, dlatego że w tym momencie już trwa druga edycja. Zapraszamy do uczestnictwa mężczyzn i chłopaków od szkoły ponadpodstawowej; każdego, kto chciałby zgłębiać swoją wiedzę na temat liturgii i umieć stosować ją w praktyce dla dobra swojej wspólnoty.
