W tym roku nagroda Lux ex Silesia zostanie przyznana prof. Wojciechowi Świątkiewiczowi - polskiemu socjologowi, profesorowi nauk humanistycznych, nauczycielowi akademickiemu, pełniącemu w przeszłości funkcję prorektora Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.
Prof. Wojciech Świątkiewicz urodził się w Gdańsku 2 kwietnia 1951 roku. Uczęszczał do Technikum Ekonomicznego im. Stanisława Staszica w Poznaniu (1965-1968) oraz do Liceum Ekonomicznego w Kielcach (1968-1970), ukończył studia na kierunku socjologia kultury na Uniwersytecie Łódzkim. W 1979 roku obronił doktorat na podstawie pracy „Zróżnicowanie społeczne a uczestnictwo w kulturze", a w 1988 roku uzyskał habilitację w zakresie filozofii i socjologii. W 1998 roku uzyskał tytuł profesora nauk humanistycznych na podstawie dorobku naukowego oraz książki „Tradycja i wybór. Socjologiczne studium religijności na Górnym Śląsku".
Od 1975 roku związany jest z Uniwersytetem Śląskim w Katowicach, w latach 1988-1991 był zastępcą dyrektora Instytutu Socjologii ds. dydaktycznych, w latach 1990-2019 był kierownikiem Zakładu Socjologii Wiedzy, w latach 1998-2002 sprawował funkcję zastępcy dyrektora Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Humanistycznych, a w latach 1999-2002 prodziekana Wydziału Nauk Społecznych ds. nauki.
W latach 2002-2005 prof. Świątkiewicz był prorektorem UŚ ds. dydaktyki, a w latach 2008-2016 dyrektorem Instytutu Socjologii UŚ. Związany był także z innymi ośrodkami badawczymi: katedrą socjologii na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Konstantyna Filozofa w Nitrze (2008-2021); Wyższą Szkołą Zarządzania i Nauk Społecznych im. ks. Emila Szramka w Tychach (1998-2008) oraz Górnośląską Wyższą Szkołą Przedsiębiorczości im. Karola Goduli w Chorzowie i Górnośląską Wyższą Szkołą Handlową im. Wojciecha Korfantego w Katowicach.
W jego zainteresowaniach naukowych i prowadzonych pracach badawczych mieszczących się w ramach szeroko ujmowanej socjologii kultury można wyodrębnić kilka grup problemowych: zagadnienia integracji kulturowej i roli kultury jako czynnika integracji społecznej, symbole tożsamości kultury europejskiej, zagadnienia społecznych uwarunkowań treści i form uczestnictwa w kulturze oraz stylów życia, kapitał kulturowy oraz rola rodziny w przekazywaniu kultury i wpływ wartości kulturowych oraz źródeł i treści ich legitymizacji na integrację rodziny, problematyka oddziaływania wartości kulturowych na inne aspekty życia społecznego w tym zwłaszcza na pracę ludzką i zjawiska dezorganizacji społecznej, zagadnienia procesów społeczno-kulturowych zachodzących w społecznościach lokalnych i regionalnych na przykładzie Górnego Śląska, w tym problematyka wielokulturowości Górnego Śląska, oraz zagadnienia społeczno-kulturowych uwarunkowań wzorów religijności obejmujące między innymi takie problemy jak: religia a tożsamość kulturowa, rola religii w procesach legitymizacji kultury, przekaz wartości religijnych w rodzinie, funkcje parafii w społeczności regionalnej, wzory kulturowe praktyk religijnych, religia a polityka, sekularyzacja i deprywatyzacja w społeczeństwie polskim ujmowane w kontekście europejskim, tradycyjna religijność a kierunki przemian religijności współczesnej.
Prof. Świątkiewicz jest członkiem Komitetu Socjologii PAN, członkiem Komisji Historii Śląska PAU, przewodniczącym Komisji ds. stosunków polsko-czeskich i polsko-słowackich (PAN oddział Katowice), członkiem Komisji studiów nad przyszłością Górnego Śląska (PAN oddział Katowice), przewodniczącym Rady Naukowej Instytutu Badań Regionalnych Biblioteki Śląskiej w Katowicach, przewodniczącym Rady Programowej Panteonu Górnośląskiego, członkiem Polskiego Towarzystwa Socjologicznego, członkiem Polskiego Stowarzyszenia Familiologicznego, członkiem Słowackiego Towarzystwa Socjologicznego, członkiem Rady Społecznej Konferencji Episkopatu Polski oraz członkiem Rady Naukowej Instytutu Statystyki Kościoła Katolickiego SAC.
W przeszłości zasiadał także w gremiach kościelnych m.in. w Komisji Charytatywnej Episkopatu Polski (przewodniczący: bp Czesław Domin), Radzie Społecznej Konferencji Episkopatu Polski (przewodniczący: abp Józef Kupny), Radzie Duszpasterskiej Archidiecezji Katowickiej (przewodniczący: abp Damian Zimoń), Radzie Społecznej Metropolity katowickiego (przewodniczący: abp Wiktor Skworc).
Nazwa nagrody biskupa katowickiego „Lux ex Silesia" nawiązuje wprost do patrona dnia dzisiejszego, św. Jacka Odrowąża, który nazywany był „światłem ze Śląska" - Lux ex Silesia. Nagroda została ustanowiona w 1994 roku przez abp. Damiana Zimonia. Otrzymują ją osoby związane z Górnym Śląskiem, które swoją działalnością naukową, artystyczną lub społeczną wnoszą szczególny wkład w kulturę regionu i wyróżniają się wysokimi wartościami moralnymi. Statuetkę nagrodzony otrzyma podczas Międzyuczelnianej Inauguracji Roku Akademickiego 2026/2027.
