W poniedziałek o 9.30 w watykańskiej Bazylice św. Piotra rozpocznie się uroczysta liturgia pod przewodnictwem papieża Leona XIV. W jej trakcie Ojciec Święty nałoży nowym metropolitom paliusze. Wśród nich znajdować się będę także trzej Polacy: kard. Grzegorz Ryś, arcybiskup metropolita krakowski, kard. Konrad Krajewski, arcybiskup metropolita łódzki, oraz abp Andrzej Przybylski, arcybiskup metropolita katowicki. Paliusz abp. Andrzeja będzie czwartym, jaki otrzyma ordynariusz naszej archidiecezji. Pierwszym metropolitą używającym paliusza w Katowicach był abp Damian Zimoń, kolejnymi abp Wiktor Skworc i abp Adrian J. Galbas SAC.
Paliusze – czyli rodzaj wstęgi nakładanej na ramiona noszącego – są wykonane z białej wełny. Zgodnie z tradycją papież co roku 21 stycznia, we wspomnienie św. Agnieszki błogosławi owieczki, z których wełny mniszki tkają paliusze. Zakonnice ozdabiają je także czarnymi krzyżami. Tak przygotowane elementy stroju każdego metropolity przechowywane są następnie nad grobem św. Piotra w tzw. niszy paliuszy, gdzie oczekują na dzień ich wręczenia.
Przez wiele lat tradycją było – podobnie jak będzie można to śledzić w tym roku – że paliusze nakładał hierarchom papież na Watykanie. Podczas pontyfikatu papieża Franciszka nastąpiła zmiana i – choć metropolici nadal odbierali paliusze z rąk papieża – to nakładane one były we właściwych archidiecezjach przez nuncjuszów apostolskich w danym kraju. Świadkami takiej uroczystości mogliśmy być 26 listopada 2023 roku, kiedy to w Archikatedrze Chrystusa Króla abp. Adrianowi J. Galbasowi SAC paliusz nakładał abp Antonio Guido Filipazzi. Papież Leon XIV powrócił jednak do tradycji i znów nałoży paliusze osobiście.
Do używania tego rodzaju szaty uprawnieni są jedynie metropolici, czyli biskupi diecezjalni stojący na czele archidiecezji, która jest stolicą metropolii. Dodatkowo paliusz używany jest przez papieży, a jego wręczenie nowej głowie Kościoła odbywa się podczas uroczystej inauguracji pontyfikatu.
Paliusz symbolizuję owcę noszoną przez pasterza na swoich ramionach. To bezpośrednie nawiązanie nie tylko do przypowieści o Dobrym Pasterzu poszukującym zagubionej owcy, ale również odwołanie się do wczesnochrześcijańskiej sztuki. Wyobrażenia pasterza trzymającego na swoich barkach owcę symbolizowały Chrystusa, który na ramiona bierze zbłąkaną owieczkę i niesie ją bezpiecznie do całego stada. Dziś metropolitom paliusz ma przypominać o jednym z najważniejszych zadań na ich urzędzie: trosce o każdą owcę powierzoną jego pieczy – zarówno tę, która się zagubiła, potrzebuje wsparcia, jak i tę, która stanowi integralną część wspólnoty.
